Soru:
Ben Amerika merkezli internet sitelerinde — Amazon ve Etsy gibi — satış yapmak istiyorum.
Bu sitelere yüklediğim ürünler üzerinden örnek vermek gerekirse: 1000 TL’lik bir üründen Amazon bugün 100 TL komisyon alıyor. Bu, yaklaşık %10’luk bir komisyon oranına denk geliyor. Amazon, aldığı bu 100 TL’lik komisyondan Amerika Birleşik Devletleri’ne vergisini ödüyor.
Şimdi şu soruyu sormak istiyorum:
Amerika, hepimizin bildiği üzere Müslümanların ve Müslüman ülkelerin bir numaralı düşmanıdır ve “Darü’l-Harp” hükmündedir. Bu durum göz önüne alındığında, bu ülkeye vergi veren internet satış sitelerinde satış yapmamız caiz midir?
Bu durumda, bizim bu sitelerle ticaret yapmamız şu an için dinen uygun mudur?
Eğer şu an için uygun değilse, İsrail-Gazze savaşı bittikten sonra Amerika Birleşik Devletleri merkezli olan bu sitelerle ticaretimiz uygun olur mu?
Cevap:
İslam’daki İktisat Nizamı kitabının “Dış Ticaret” bölümünde geçen hükümlere göre şöyle bir açıklama yapabiliriz:
İslam Devleti’nin tabiiyetinde olmayan ve kendileriyle özel anlaşmalar yapılmamış kimseler harbî sayılır. Ancak bu harbîler ikiye ayrılır: Fiilî harbîler ve fiilî olmayan (hükmî) harbîler.
- Eğer kendileriyle sıcak bir savaş hali varsa, bunlar fiilî savaşçılardır. Öldürülür, esir alınır, malları alınır ve kendilerine eman verilmez. Bu tür harbîlerle ticaret yapılmaz.
- Eğer kendileriyle sıcak bir savaş yoksa, hükmen harbî sayılırlar. Öldürülmez, esir alınmaz, malları alınmaz ve kendilerine eman verilir. Bu kimselerle ticaret yapılabilir. Ancak eman almaksızın (vize veya özel izin olmadan) diyarlarımıza girerlerse fiilî muharip sayılırlar.
Yani, harbîler ancak bir eman veya özel izin (vize) ile Darü’l-İslam’a girebilir.
Buna göre, hükmen harbîlerle ticaret yapılabilir. Çünkü Rasûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, harbî olan Mekke ile doğrudan bir çatışma veya fiilî savaş hali bulunmadığı sürece ticaret yapılmasına müsaade etmiştir. Raşidî Hilâfet döneminde de aynı durum Bizans (Rum) ile söz konusuydu. Bu konuda İcmâ-i Sahabe vardır. Yiyecek ve elbise gibi mallar üzerinden ticaret yapılırdı. Ancak hükmen muharip olanları güçlendirecek silah gibi ürünler onlara satılmazdı.
Amerika, Gazze’deki Müslümanlara yönelik Yahudi varlığının saldırılarına doğrudan destek verdiği ve her türlü yardımda bulunduğu için şu anda Müslümanlarla fiilî savaş halindedir. Bu sebeple, bugün itibarıyla Amerika ile (ve dolayısıyla bu ülke merkezli şirketlerle) ticaret yapmak caiz değildir.
Ancak bu savaş hali sona ererse, Amerika yeniden hükmen harbî durumuna döner ve onun şirketleriyle alışveriş yapmak dinen uygun hâle gelir.
Esad Mansur