Soru:
Bazen iş yerlerimiz hediye market kartı veriyor. Bu marketlerde alkol satışı da oluyor. Bu marketlerden temel gıda alışverişi yapmamızda bir sakınca var mıdır?
Yine bu marketlerin online satışında içki ve tütün satışı yasak. Online alışveriş yapmamızın hükmü nedir?
Cevap:
Rasul Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu:
«مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَراً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ» رواه مسلم
“Sizden kim bir münker görürse onu eliyle değiştirsin. Yapamazsa diliyle değiştirsin. Yapamazsa da kalbiyle değiştirsin. İmanın en zayıf noktası budur.” (Müslim)
Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem yine şöyle buyurdu:
“İsrail oğullarında noksanlık (Allah’ın dininin hükümlerinden taviz) başlayınca onlardan bir adam, kardeşini kötülük işlerken nehyediyordu. Fakat ertesi gün (o kişi münkerden vazgeçmediği halde) onunla beraber oturup yiyip içmekten beis görmez oluyordu. Bunun üzerine Allah, kalplerini birbirine çarptırdı ve onları lanetledi. Ardından Allah şu ayeti indirdi:”
لُعِنَ الَّذِيۡنَ كَفَرُوۡا مِنۡۢ بَنِىۡۤ اِسۡرَآءِيۡلَ عَلٰى لِسَانِ دَاوٗدَ وَعِيۡسَى ابۡنِ مَرۡيَمَ ؕ ذٰ لِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوۡا يَعۡتَدُوۡنَ كَانُوۡا لَا يَتَـنَاهَوۡنَ عَنۡ مُّنۡكَرٍ فَعَلُوۡهُ ؕ لَبِئۡسَ مَا كَانُوۡا يَفۡعَلُوۡنَ
“İsrail oğullarından kâfir olanlar, Davud ve Meryem oğlu İsa’nın diliyle lanetlenmiştir. İsyan ettiklerinden ve Allah’ın sınırlarını aştıklarından dolayı lanetlenmişlerdir. Birbirlerini işledikleri münkerden alıkoymazlardı. Yaptıkları şey ne kötüdür!” (Maide 78-79)
Buna göre, Müslümanlara ait olup içki satan dükkân ve marketlerden alışveriş yapmak caiz değildir. Bu, münkeri nehyetmek kapsamındadır. Bu deliller buna kâfidir. Kalple nehyetmek ise onlardan alışveriş yapmamaktır.
“Söz konusu marketlerin online satışında içki ve tütün satışı yasak” dediniz. Eğer dediğiniz gibi online satışta içki satışı yoksa oradan alışveriş yapmak caizdir. Çünkü siz alışveriş yaparken satıcının satış yerinde içki bulunmamaktadır. Online satış ayrı bir alışveriştir.
Bunu şöyle örneklendirebiliriz: Bir dükkânda içki satışı yapılmaktadır. Ancak bu kişi pazara mal götürdüğünde içki götürmüyor ve satmıyor, sadece helal mal satıyorsa, o anda münker işlemiyor demektir. Böyle bir durumda ondan alışveriş yapılabilir. Zira kişiyle muamele yapılırken ölçü, münker işleyip işlememesidir. Münker işlerken onunla muamele yapmak caiz değildir.
Allah Teâlâ şöyle buyurdu:
وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَيۡكُمۡ فِى الۡـكِتٰبِ اَنۡ اِذَا سَمِعۡتُمۡ اٰيٰتِ اللّٰهِ يُكۡفَرُ بِهَا وَيُسۡتَهۡزَاُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُوۡا مَعَهُمۡ حَتّٰى يَخُوۡضُوۡا فِىۡ حَدِيۡثٍ غَيۡرِهٖۤ ۖ اِنَّكُمۡ اِذًا مِّثۡلُهُمۡؕ اِنَّ اللّٰهَ جَامِعُ الۡمُنٰفِقِيۡنَ وَالۡكٰفِرِيۡنَ فِىۡ جَهَـنَّمَ جَمِيۡعَاۨ
“Allah size Kitap’ta (Kur’an’da) şu hükmü indirdi: Allah’ın ayetlerinin inkâr edildiğini ve onlarla alay edildiğini işittiğiniz zaman, başka bir konuya geçmedikçe onlarla beraber oturmayın. Yoksa siz de onlar gibi olursunuz. Şüphesiz ki Allah münafıkların ve kâfirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.” (Nisa 140)
Buradan anlaşılan şudur: Bir kimse günah veya münker işlerken onunla oturmak veya alışveriş yapmak caiz değildir. Bu hallerin dışında ise alışveriş yapmak caizdir. Çünkü o durumda münker işlememektedir.
Münker işleyenler, yani fasıklarla münasebet kurulabilir; onlarla alışveriş yapılabilir. Ancak bu münasebet veya alışveriş esnasında günah veya münker bulunmamalıdır. Nitekim birçok insan günah işlemektedir. Önemli olan, onunla ilişki kurarken veya alışveriş yaparken günahın işlenmemesidir.
Esad Mansur