Soru:
Zekâtı verilmeyen malın hepsi haram mıdır?
Cevap:
Buna helal ile haramın karıştığı mal denir. Çünkü zekât olarak verilmesi gereken mal mutlaka çıkarılmalıdır. Zekât, ayette belirtilen sekiz sınıfın hakkıdır.
“Sadakalar (zekâtlar), Allah’tan bir farz olarak ancak fakirler, miskinler, zekât toplayan görevliler, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Tevbe 60)
Bu ayete göre zekât, bu sekiz sınıftan birine veya hepsine dağıtılarak verilmelidir.
Bir Müslüman, zekât nisabına ulaşan belli bir miktar mala veya paraya sahip olduğunda, bunun %2,5’ini zekât olarak vermelidir. Eğer bu zekât miktarını çıkarmazsa, bu malı kullanamaz. Çünkü ayette belirtilen sekiz sınıfın hakkı ihlal edilmiş olur. Eğer bu hakkı gözetmeden malı tüketirse, haram mal yemiş olur. Malın %97,5’i helal olan kısımdır; bundan istediği gibi yiyebilir.
Eğer bir kişi yıllarca zekât vermemişse, her yıl biriken zekât miktarı artar ve böylece helal malıyla karışan haram malın oranı da artar. Bu durumda kendisine zekât miktarı haram olur.
Eğer bir baba vefat ederse, mirasçılar önce birikmiş zekât borcunu çıkarmalıdır. Çünkü bu, babanın üzerinde bulunan bir borçtur ve Allah’a olan borç düşmez. Kaç yıl geçmiş olursa olsun, önce bu borcun ödenmesi gerekir. Babalarının kaç yıl zekât vermediği hesaplanır ve o miktar maldan ayrılır. Eğer bu yapılmazsa, mirasçılar haram mala varis olmuş olurlar ve böyle bir malı yemek haram olur.
Esad Mansur