Soru:
Ben bir ev almak istiyorum. Müteahhitle yaptığımız anlaşmaya göre ben arsa vereceğim. Arsanın yeri, konumu, yüzölçümü ve fiyatı bellidir. Alacağımız evin de yeri, konumu, fiyatı ve metrekaresi bellidir. Yani arsayı müteahhide satıp, geri kalan parayı evi teslim aldığımızda nakit olarak vereceğiz. Bu şekilde anlaştık. Müteahhit tanıdık olduğu için, benim bu şekilde bir mülk sahibi olmamda dinen bir sakınca var mıdır?
Cevap:
Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurmuştur:
” لا تبع ما ليس عندك”
“Sende olmayanı satma.” (İbn Hanbel)
İnsan, mülk edinmediği bir malı satamaz. Müteahhit bir eve malik değildir ki onu size satsın. Buna binaen, sizin tarif ettiğiniz şekilde yapılan satış caiz değildir.
Fakat ev yaptırmak farklıdır. Bu durumda mesuliyet sizin üzerinizde olur ve bu işlem satış sayılmaz. Bir müteahhide, “Benim arsam üzerinde bana şu vasıflarda bir ev yap.” dersiniz. Bütün masrafları siz üstlenirsiniz; müteahhit ise sadece ücret alacaktır.
Müteahhit, alacağı bütün malzemeleri ve sair masrafları hesaplar, ardından alacağı ücreti belirler. Bu şekilde yapılması caizdir.
Arsa sizde kalır, üzerinde yapılan ev de sizin olur. Bütün masrafları siz ödersiniz, müteahhit ise sadece yaptığı işe karşılık ücret alır. Bu şekilde yapılması caizdir.
Sizin sorunuzdan anlaşılan ise, birçok kişinin yaptığı gibi, müteahhide bir arsa verilip onun üzerine bir bina yaptırılması ve buna karşılık müteahhitten fiyatı, yüzölçümü vb. belli olan bir daire satın alınmasıdır. Fakat bu caiz değildir. Çünkü bu, müteahhidin malik olmadığı bir şeyi satın almak anlamına gelir.
Eğer arsayı müteahhide belli bir fiyatla satar, müteahhit evi yaptıktan sonra da onu yine belli bir fiyatla ondan satın alırsanız bu caizdir. Başka bir ifadeyle, ev satışıyla ilgili sözleşme ev yapıldıktan sonra yapılmalıdır. En azından evin iskeleti hazır olmalıdır. Sıvama, boyama, pencere ve kapıların takılması, su ve elektrik tesisatı gibi işler henüz tamamlanmamış olsa bile, o aşamada alışveriş caizdir. Çünkü bu durumda evin var olduğu kabul edilir.
Esad Mansur