Soru:
Miras konusu anlaşılması zor ve karmaşık.
Mirasçılar arasında anlaşıp eşit paylaşım yapsalar ve birbirlerine haklarını helal etseler olur mu?
Cevap:
Mirasla ilgili hükümler zor olsa da anlaşılmaz ve karmaşık değildir. Zira bunlar adaletli şeriatın hükümleridir.
Bu nedenle öncelikle bu hükümler uygulanmalıdır. Birbirlerine fazla vermek istiyorlarsa, şer‘î hüküm uygulandıktan sonra vermelidirler.
Misal olarak, erkek kızın iki katı alır. Önce bu hüküm uygulanmalıdır. Ondan sonra erkek, kız kardeşine bir yarı daha vermek istiyorsa, bunu hediye mesabesinde bir hibe olarak vermelidir.
Bir kişi hakkından feragat edecekse, önce şer‘î hükümlere göre kendisine mülk edindirmek gerekir. Payını aldıktan sonra istediği şekilde tasarruf edebilir; hibe edebilir, hediye edebilir, satabilir, vakfedebilir veya bir hayır yerine verebilir.
İnsan, sahip olmadığı şeyi başkasına hibe edemez. Önce mülk edinir, ondan sonra tasarruf edebilir.
Hem miras taksimi hem de hibe etmek aynı anda, tek bir anlaşmayla yapılamaz. Bir anlaşmada iki anlaşma yapmak caiz değildir. Her anlaşma ayrı yapılmalıdır.
Resulullah Sallallahu Aleyhi Vesellem, bir anlaşmada iki anlaşma yapmaktan nehyetmiştir.
Öyleyse birinci anlaşma, şer‘î hükümlere göre mirası dağıtmaktır.
İkinci anlaşma ise mirası bir akrabasına hibe etmektir.
Esad Mansur